Orta Doğu ve Kuzey Afrika’da Kadın, Barış ve Güvenlik Gündemi: Temsiliyet, Güvenlikleştirme ve Dönüştürücü Barışın Sınırları

YÖNETİCİ ÖZETİ (TÜRKÇE)

Bu stratejik politika notu, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1325 sayılı kararıyla kurumsallaşan Kadın, Barış ve Güvenlik (WPS) gündeminin Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesindeki uygulama dinamiklerini, yapısal sınırlarını ve karşılaştığı reelpolitik engelleri analiz etmektedir. Çalışma; Suriye, Yemen ve Libya barış süreçleri odağında, normatif uluslararası ilkeler ile sahadaki silahlı güç dengeleri arasındaki derin ontolojik uyuşmazlığı incelemektedir.

Araştırma, kadınların müzakere masalarındaki varlığının sıklıkla otoriter rejimler ve çatışan gruplar tarafından dış meşruiyet devşirme ve uluslararası fon akışını konsolide etme amacıyla araçsallaştırıldığını (vitrin temsili / tokenism) ortaya koymaktadır. Müzakere heyetlerindeki kadın aktörler; ateşkes, sınır güvenliği, silahsızlanma (DDR) ve anayasal kuvvet dağılımı gibi kritik karar alma mekanizmalarından sistematik biçimde dışlanarak bağlayıcılığı zayıf tali komisyonlara hapsedilmektedir.

Rapor ayrıca, geleneksel aşiret yapıları, mezhepsel vesayet ağları ve güvenlik elitizminin kadın otoritesine karşı kurduğu kurumsal direnci belgelemektedir. Karar mekanizmalarına dahil olmayı başaran kadın liderler ise meşruiyet erozyonu, ahlaki yargılama ve organize dijital karakter suikastı kampanyalarıyla hedef alınarak kamusal alandan tasfiye edilmektedir. Çalışma, dönüştürücü bir barışın tesis edilebilmesi için salt biçimsel kota uygulamalarının ötesine geçilerek, yerel güvenlik mimarisine doğrudan temas eden yapısal koruma, bağlayıcı yetki devri ve asimetrik itibar saldırılarını caydıracak hukuki mekanizmaların ivedilikle hayata geçirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

EXECUTIVE SUMMARY (ENGLISH)

This policy brief examines the operational dynamics, structural boundaries, and realpolitik constraints of the Women, Peace, and Security (WPS) agenda—institutionalized under United Nations Security Council Resolution 1325—across the Middle East and North Africa (MENA) region. Focusing on the peace and transition processes in Syria, Yemen, and Libya, the study analyzes the profound ontological disconnect between normative international frameworks and the coercive realities of ground-level military balances.

The findings reveal that female participation in formal peace negotiations is frequently instrumentalized by authoritarian regimes and conflict factions to extract international legitimacy and secure donor financing (tokenism). Women delegates are systematically marginalized from core decision-making tracks—such as permanent ceasefires, border security, Disarmament, Demobilization, and Reintegration (DDR), and constitutional power-sharing—and relegated to advisory, low-stakes subcommittees.

Furthermore, the brief documents the systemic resistance orchestrated by tribal hierarchies, sectarian networks, and patriarchal security elites against female authority. Women leaders who navigate these structural barriers often face organized character assassination, moral policing, and digital gender-based violence designed to erode their socio-political credibility and force their withdrawal from the public sphere. The study concludes that achieving genuinely transformative peace requires moving beyond symbolic numerical quotas toward robust legal protection frameworks, substantive authority transfer within security tracks, and direct institutional countermeasures against asymmetric reputational warfare targeting female peacebuilders.

Tüm metine ulaşmak için dosyaya tıklayın

PB-2-2026.pdf

PDF dosyasını indir • 710KB